SİNEMA OKUMALARI/ ÜÇ ÖYKÜ, ÜÇ KESİŞEN HAYAT VE SAVAŞ

Bir filmi yapan insan genellikle izleyiciyi belirli anlam ya da duygular etrafında buluşturmak ister. Bu nedenle filmlerini belirli dilsel ve görsel öğeleri kullanır. Sanat yapıtında bu öğeler genellikle göstergelerdir. Sanat da göstergelerden oluştuğu için bunu inceleyen bir bilim doğmuştur: göstergebilim. Bir filmde bir olayı, durumu anlatmak için imgeler kullanırız.

SİNEMA OKUMALARI/ ÜÇ ÖYKÜ, ÜÇ KESİŞEN HAYAT VE SAVAŞ
11 Nisan 2022 - 15:03
Filmin içinde, birbiriyle ilişkili olarak, göstergebilim yöntemi yardımıyla adım adım çözümlediğinde söz konusu anlama ulaşabilir. Örneğin sosyalizmi anlatmak istiyorsan kırmızı renkli bir bayrak ya da yıldız imgesini kullanarak direk söylemeden dolaylı olarak ifade edersin. Örneğin kasvetli bir havada ve öterek uçan kuşlar filmde bir ölümün ya da kötü olayın olacağının habercisidir. Dolaylı anlatımlarla filmin altında yatan mesajları alabilirsiniz.  Sinema filmi başlı başına bir göstergedir çünkü görünen ve anlatılanın ötesinde bir anlama hizmet eder.
FİLM: YAĞMURDAN ÖNCE (Before The Rain)
Şimdi bizim inceleyeceğimiz film Yağmurdan Önce, yönetmenin ilk uzun metraj filmi. 1994 yılında çekilmiş, İngiltere, Fransa, Makedonya ortak yapımı dramatik bir savaş filmidir. Çok sayıda ödül kazanmış olan filmde Makedonlar ve Arnavutlar arasında yaşanan, dini inanç farklılığından kaynaklanan savaş konu edilir. Film 1990 yıllarında Makedonya ve Londra’da geçer.

Kelimeler, Yüzler ve Fotoğraflar olmak üzere üç bölümden oluşan film sondan başlayıp sonun başına gider. Film Başlarken sessizlik yemini etmiş Kiril ve pederin konuşmasıyla başlar, “Zaman asla durmaz. Çember yuvarlak değildir. Ben de az kalsın sessizlik yemini edecektim. Bu ilahi güzellik her türlü kelimeyi hak ediyor” der. Kiril ve pederin konuşmasıyla başlayan çemberin, aynı konuşmayla sona eriyor.  Filmin başından sonuna yağmur yağacak vurgusu vardır ve o yağmur bir türlü yağmaz. Yağmur yağmamasından kaynaklı sıkıntılı sürecin ruh hali seyirciye de iyi şekilde geçirilmiştir.
FİLMİN BÖLÜMLERİ
İlk bölüm olan ‘Kelimeler’ bölümünde; Arnavut kız Zamira’nın Makedon bir çobanı öldürdüğü düşünülür ve Makedonyalı ailenin Zamira’nın peşine düşmesi ve onun kaçarak sessizlik yemini etmiş keşiş Kiril’in odasına sığınması, Kiril’in onu korumak için keşişlikten ve sessizlik yemininden vazgeçmesini konu alır.  Kiril’in kızı sakladığı anlaşılınca Zamira ve Kiril kiliseden atılır. Çok fazla yol alamadan Zamira’nın büyükbabası ve abisinin ailesine denk gelirler. Zamira’nın Kiril’in kendisini sevdiğini söylemesine büyükbabası inanmayarak Kiril’e orayı terk etmesini söyler. Kiril giderken Zamira Kiril’in peşinden koşarken abisi tarafından öldürülür.


​​​​​​FOTOĞLARLA SAVAŞIN ÖLÜMSÜZLEŞMESİ
İkinci bölüm ise Yüzler; Anne karakteri, Alexander ve Nick arasında bir aşk üçgeni gibi dururken, Pulitzer ödüllü Alex’in Bosna savaşı sırasında istediği gibi bir fotoğraf karesi yakalayamadığı için bir milis tarafından esirin birini sadece çekilecek bir fotoğraf karesi için öldürülmesini ölümsüzleştirir. Ama Alexander’ı ödülde alır bu savaş fotoğraflarından. Bu çokta içini rahatlatmamış daha da huzursuz etmiştir. Anne’ye kameram ile birin öldürdüm katil oldum diyerek duyduğu vicdan azabını anlatır. Bu olayın üzerine yaşadığı şehri Londra’yı terk edip doğup büyüdüğü topraklara gelir.

YAGMURDAN ÖNCE’NİN ANA TEMASI
Küçük detayları verdikten sonra Alexander’ın köye dönüşünü gelelim. Köyünde birbirine düşman olmuş ve bir sebep çıksa da birbirini öldürsek diye bekleyen köylüler vardır. Eski sevdiği kızı hanna’yı ziyaret eder. Hediyeler getirmiştir. Aradaki düşmanlık nedeniyle Hana’nın çocukları hediyeyi kabul etmezler. Bu filmde en çok dikkatimi çeken en önemli konu ise şuydu; Alexander köyün düşmanlığını anlamsız bulur. Savaşmaları için bir sebep olmadığını düşünür. Bu fikrini de veteriner olan arkadaşı ile paylaşır. Filmin tüm teması burada şimdi yazacağım diyaloglarda saklıydı. Alexander “-Bir süre sonra silahlar patlamaz artık” diyor. Veteriner ise “Bosna içinde aynı şeyi söylüyorlardı. Şimdi Bütün Dünya Sirk seyrediyor” der. Sonrasındaki diyaloglarda ise Alexandır “Burada savaşmaları için bir sebep yok ki” der. Veterinerin sözleri konuyu özetler “Savaş Virüs gibidir” Alexandır “Bize lazım gelen birleşmiş milletler nerede” der ve veteriner en vurucu yeri ifade eder “Onlar gelecek hafta cesetleri gömmek için gelirler”  birleşmiş milletlerin savaşı durdurmaya bir gayreti olmadığını onun yerine savaş esnasında kulağının üstüne yatıp savaşın sonunda ölüleri toplamaya yardımcı olduğunu görmüş oluyoruz. 

KAPLUMBAĞA İMGESİ
Çemberin üçüncü halkası Fotoğraflar bölümüdür. Alexander’ın 16 yıl sonra döndüğü memketine yolculuğu sırasından otobüsten Cola reklamı ve UN (Birleşmiş Milletler) tankları. Sürüp giden hayatları görürüz. Ayrıca filmde şöyle ayrıntılar vardır. Makedonyalı bir genç sürekli hiphop dinliyor. Aynı hiphop müziğini Londra’daki bir genç dinlerken de duyarız. Ayrıca birde kaplumbağa ayrıntısı vardır filmin burada kaplumbağa insanları temsil ediyor. Makedonya’daki köyde çocuklar bir çember yapar ve o çemberin içine kaplumbağayı koyarak çemberi ateşe verirler. Yine başka bir kaplumbağayı Londra restoranda akvaryuma sıkıştırılmış şekilde görürüz. Burada insanların yaşam içerisindeki sıkışmışlığını anlatmak için verilmiştir. Şunu hiç unutmayın bir filmde bir sahne vurgulanarak veriliyorsa bir anlamı vardır. Yönetmen onun üzerine düşünmenizi istiyordur.



ÇEMBER YUVAKLAK DEĞİL
Filmin sonuna gelelim, ALexsander, eskiden sevdiği Hana kızı Zamira’yı Makedonyalılardan kurtarması için Alexsander’e  emanet eder. Zamirayı kendi köylülerinden kurtarmak için alıp götürürken kuzeni tarafından sırtından vurularak öldürülür. Alexander Öldükten sonra o beklenen yağmur yağar. Alexsander Zamira’nın Kiril’in ilk gittiği ana döneriz. Yani rahibin “Zaman asla durmaz. Çember yuvarlak değildir” dediği yere döneriz olayın başladığı ve bitti yer aynı değildir. Burada çember yaşamdır. Başladığı ve bittiği yer aynı değildir.
SİRK İZLER GİBİ İZLİYORLAR
Filmde ne kilise mensupları, çocuklar kaplumbağalara eziyet ederken hiçbir müdahale bulunmaması, Birleşmiş Milletlerin barış gücü olarak Makedonya’da bulunup yine olanlara seyirci kalması Yönetmenin eleştirel bakışı açısını güzel vermiş.
Rusya Ukrayna savaşı süreci bu filmi aklıma getirdi. Ne konuşuluyor Ukrayna’yla Rusya’yı kışkırtan NATO’nun ve Avrupa ülkeleri şimdi hiçbir şey yapmayıp sadece seyirci kalıyorlar. Yukarıda da filmin temasını özetleyen diyaloglarında belirttiğim üzere; NATO, Avrupa, Amerika akbabadır. Sizi birbirinize kırdırırlar sonrada “barış güçlerini” gönderip sadece izler, sonrasında da cenazelerinizi toplatırlar. Bu tarih boyunca böyle olmuştur. Ukrayna Rusya Savaşını tüm dünya, Türkiye dışında herkes, sirk izler gibi izliyorlar.

Mühübe TAŞKIN
Bu haber 195 defa okunmuştur.

YORUMLAR

  • 1 Yorum